Eenvoudige Stemhulp

Stemhulp voor mensen die een zetje kunnen gebruiken

Een keuze maken en stemmen is veel te ingewikkeld voor 2.5 miljoen mensen in Nederland. We willen daarom een eenvoudige uitleg bij het proces en een stemhulp ontwerpen.


Leer Zelf Online heeft samen met Kieskompas een focusgroep gehouden rond de toegankelijkheid van de stemhulp van Kieskompas. Tien mensen met een verstandelijke beperking hebben onder persoonlijke begeleiding geprobeerd de stemhulp in te vullen, om er achter te komen welke politieke partij het beste aansluit bij hun voorkeur.

Waarom?

De wereld om ons heen wordt steeds complexer, dat is niet anders voor politiek-maatschappelijke vraagstukken. Veel mensen in Nederland ondervinden problemen met stemmen en dreigen hierdoor af te haken. Informatie vinden én ordenen is ingewikkeld, vormt voor mensen een drempel om zich te verdiepen in de politiek, en dit weerhoudt hen ervan te gaan stemmen (Dekker & Ridder, 2018). Zo is het voor veel mensen onduidelijk waar politieke partijen voor staan en brengen mensen geen stem uit omdat ze 'geen beredeneerde keuze kunnen maken' (Dekker & Ridder, 2018).

In het algemeen zien we dat 'mensen met een beperking afhaken wanneer er geen rekening wordt gehouden met hun beperking' (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), 2019), zowel fysiek (bijv. de toegankelijkheid van het stemlokaal), maar ook inhoudelijk in het proces van informatievergaring zien we dat hier nog veel obstakels te overwinnen zijn.

In dit project richten we ons op mensen met een licht tot matige verstandelijke beperking, maar we verwachten dat het toegankelijk Kieskompas ten bate zal komen voor een grotere groep kwetsbare mensen. Zo laat onderzoek naar de toegankelijkheid van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen (Putters et al, 2017) onder mensen met een lichamelijke, visuele, verstandelijke beperking en psychische aandoening zien dat “informatie moeilijk is en niet goed te begrijpen” (40).



Toegankelijke kieshulp voor mensen met een verstandelijke beperking


Project voor en door mensen met een verstandelijke beperking

Directe aanleiding voor deze test is de aanhoudende vraag vanuit onze focusgroepen om hulp bij het uitzoeken waar de verschillende partijen voor staan en welke partij aansluit bij hun eigen mening. Het niet kunnen stemmen past in een reeks faalervaringen die ze steeds verder buiten de samenleving plaatst. Deze behoefte bestaat overigens ook bij andere groepen mensen in de samenleving die een zetje kunnen gebruiken. Van de mensen die niet gaan stemmen geeft 27% als reden dat ze niet weten op welke partij ze willen stemmen (Ipsos, 2012).

Tevens hebben de proefpersonen de website Hoewerktstemmen.nl doorlopen. Deze heeft een uitleg- en een oefenmodule die als eerste prototype gelanceerd is tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Een effectrapportage heeft uitgewezen dat deze website zeer goed is bevallen en tot een significante gedragsverandering heeft geleid bij de doelgroep. Een reden om te kijken of dit succes ook te vertalen is naar een eenvoudige variant van de stemhulp. Na de uitleg en het oefenen is een eenvoudige stemhulp de missing link naar het in de praktijk brengen van alle opgedane kennis.


Stemmen is niet alleen praktisch maar ook qua taalgebruik een hele opgave voor mensen die een zetje kunnen gebruiken.

Toegankelijker stemproces

Stemmen is voor veel mensen te ingewikkeld. Het proces is voor hun talig, administratief uitdagend, te onvoorspelbaar en er moeten een aantal lastige keuzes gemaakt worden. Angst voor het onbekende speelt dus een grote rol. Een zoveelste faalervaring ligt op de loer. Beter is het dan om dit evenement te vermijden. Het niet kunnen stemmen is echter wezenlijk iets anders dan niet willen stemmen uit onvrede of gebrek aan zingeving. Als je doorvraagt, blijken bijna alle niet-kunners graag te willen stemmen.

Ze weten alleen niet hoe en waarop. Uit diverse proeven die Leer Zelf Online gedaan heeft, blijkt dit met enkele eenvoudige ingrepen meestal verholpen te kunnen worden. Angst kan worden gereduceerd door het proces uit te leggen en voorspelbaar te maken en door online oefening aan te bieden. Thuis kan je je veilig voorbereiden op wat gaat komen. Alleen de laatste fase in het proces – het vinden van de juiste partij die bij je past – is nog een hobbel.

De terugkerende vraag naar een toegankelijker stemproces vanuit deze groep kwetsbare mensen en hun begeleiders sluit naadloos aan bij de maatschappelijke discussie rond het ondersteunen van mensen bij de gang naar de stembus. Een speciaal voor hun aangepaste stemhulp hoort daar min of meer verplicht bij. De belangrijkste bijdrage van zo'n stemhulp is dat die de kwetsbare kiezers informeert over waarvoor de partijen inhoudelijk staan. Dat is bij elke verkiezing van belang. Het online reageren op stellingen is een toegankelijke manier om ook deze kiezers bij de politiek te betrekken. Het is voor hun makkelijker dan verkiezingsprogramma's opzoeken of debatten te bezoeken. Uit onderzoek blijkt dat het invullen van een stemhulp de kans dat iemand gaat stemmen aanzienlijk verhoogt.

 

Ervaringsdeskundige Leonardo van Leer Zelf Online test de stemhulp

Ervaringsdeskundige Leonardo van Leer Zelf Online test de stemhulp van KiesKompas.

De volgende stap. Een toegankelijke stemhulp.

Na het uitleggen en het oefenen van het stemproces is het een logische vervolgstap dat ook hulp bij het bepalen welke politieke partij aansluit bij iemands voorkeur, voor deze groep mensen binnen handbereik komt te liggen. De stemhulp van Kieskompas is hiervoor de aangewezen applicatie. Deze wordt in eigen beheer ontwikkeld en kan eenvoudig voorzien worden van een zogenaamde Steffie On Site (SOS) module. Hiervoor hoeft niet de hele stemhulp op de schop en kan ruim voor de volgende Tweede Kamerverkiezing in maart 2021 een prototype gebouwd worden.


Een voorbeeld van Steffie als extra uitleg op de stemhulp van Kieskompas.

Het uitgangspunt is dat we een laag met hertaalde informatie toevoegen aan de bestaande stemhulp. Deze overlay met Steffie is eenvoudig oproepbaar en verklaart op hoofdlijnen moeilijke termen en begrippen uit de getoonde stellingen. We gebruiken hiervoor Steffie On Site (SOS). Een techniek die door middel van de avatar Steffie, moeilijke zaken weer makkelijk maakt op een bestaande moeilijk aan te passen website.

Meer weten over de eenvoudige stemhulp?

Neem dan contact op met Jacques de Wit, projectleider van Leer Zelf Online via 0348 743 272 of info@leerzelfonline.nl.

Andere projecten van Leer Zelf Online